Hisse Senedi Basımı İçin Yönetim Kurulu Kararı: Yetki, İçerik ve Sonuçlar

Hisse senedi basımı için yönetim kurulu kararı, anonim şirkette basılacak pay senetlerinin adedini, tertibini ve değerini belirleyerek basımı başlatan karardır. Basım kararı ile pay türünü belirleyen esas sözleşme hükmü ayrı işlemlerdir: payın nama veya hamiline yazılı olacağını esas sözleşme belirler, senetlerin basılmasına yönetim kurulu karar verir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) hisse senedi yerine pay senedi terimini kullanır, iki terim aynı kıymetli evrakı ifade eder.

Kararın sonuçları pay türüne göre ayrılır. Hamiline yazılı pay senedi basım kararı ticaret siciline tescil edilir ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde (TTSG) ilan edilir (TTK md. 486/2). Tescilden önce ticaret sicili müdürlüğü, senetlerin Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) sistemine kaydedildiğini teyit eder (Hamiline Yazılı Pay Senetlerinin Merkezi Kayıt Kuruluşuna Bildirilmesi ve Kayıt Altına Alınması Hakkında Tebliğ, bundan sonra Tebliğ, md. 4/3). Nama yazılı pay senedi basım kararı yönetim kurulu karar defterine yazılır. TTK md. 486/2 tescil ve ilanı yalnız hamiline yazılı senet için arar, nama yazılı senet basım kararı için böyle bir şart öngörmez.

Basım İçin Yönetim Kurulu Kararı: Tanım ve Yetki

Pay senedi basım kararını alma yetkisi yönetim kuruluna aittir, çünkü yönetim kurulu kanun ve esas sözleşmeyle genel kurula bırakılmamış her iş ve işlem hakkında karar alır (TTK md. 374/1). Pay senedi basımı, genel kurulun devredilemez yetkileri arasında sayılmaz. Bunun sonucu olarak basım için ayrıca genel kurul kararı aranmaz (TTK md. 408/2).

Hamiline yazılı paylarda TTK, basım görevini doğrudan yönetim kuruluna verir. Yönetim kurulu, pay bedelinin tamamının ödendiği tarihten itibaren üç ay içinde senetleri bastırıp pay sahiplerine dağıtmakla yükümlüdür (TTK md. 486/2). Bedeli tamamen ödenmemiş pay için hamiline yazılı senet çıkarılamaz, bu kurala aykırı çıkarılan senet geçersizdir (TTK md. 484/2).

Nama yazılı paylarda basım, kural olarak azlığın istemine bağlı bir yükümlülüktür. Azlık istemde bulunursa nama yazılı pay senetleri bastırılır ve tüm nama yazılı pay sahiplerine dağıtılır (TTK md. 486/3). Hüküm, basımı yapacak organı ayrıca anmaz, karar yetkisi genel yetki kuralı uyarınca yönetim kuruluna aittir (TTK md. 374/1). Azlık istemi bulunmasa da kanun nama yazılı senet basımını yasaklamaz. Basım zorunluluğunun kapsamı anonim şirkette hisse senedi bastırma zorunluluğu yazısında ayrıca incelenmiştir.

Basım kararı pay türünü ve sermayeyi değiştirmez. Pay türü esas sözleşmede belirlenir ve ancak esas sözleşme değişikliğiyle değiştirilir (TTK md. 339/2-d, 485). Bunun sonucu olarak yönetim kurulu, esas sözleşmede nama yazılı tanımlanan paylar için hamiline yazılı senet basımına karar veremez. Senetler yalnız tescil edilmiş sermayeyi temsil eder, şirketin veya sermaye artırımının tescilinden önce çıkarılan paylar geçersizdir (TTK md. 486/1).

Basım Kararında Bulunması Gereken Bilgiler

Hamiline yazılı pay senedi basım kararı, şirketin verdiği sıra numarası dahil sekiz asgari bilgiyi içerir (Tebliğ md. 4/1). Bu bilgiler bastırılacak senetlere ilişkindir ve kararın asgari içeriğini oluşturur:

• Bastırılacak pay senetlerinin adedi
• Senetlerin tertibi
• Senetlerin itibari değeri
• Her senedin temsil ettiği pay adedi ve tutarı
• Payların grubu
• Şirket tarafından verilen sıra numarası
• Toplam pay adedi
• Bu paylara karşılık gelen toplam pay bedeli

Tebliğ yalnız hamiline yazılı pay senetlerini düzenler. Nama yazılı pay senedi basım kararının asgari içeriği ise ne TTK’da ne de Tebliğ’de ayrıca sayılmıştır. Bununla birlikte nama yazılı senet, sahibinin adı soyadı veya ticaret unvanını, yerleşim yerini ve pay bedelinin ödenmiş miktarını taşımak zorundadır (TTK md. 487/2). Kararın bu bilgileri senet bazında belirlemesi, basılan senetle pay defteri kaydı arasındaki uyumu karar aşamasında kurar. Kaydın deftere nasıl işleneceğini pay defteri nasıl doldurulur başlıklı yazımızda ele aldık.

Karar İçeriği ile Senet İçeriğinin İlişkisi

Basım kararının içeriği ile senedin içeriği aynı değildir: karar basımın kapsamını belirler, senet ise TTK md. 487’deki unsurları taşır. İki liste büyük ölçüde örtüşür, ancak her birinde diğerinde aranmayan unsurlar bulunur.

Kararda aranıp senette kanunca sayılmayan unsurlar, toplam pay adedi ve toplam pay bedelidir. Bu iki bilgi tek bir senede değil, basımın tamamına ilişkindir (Tebliğ md. 4/1). Şirketin verdiği sıra numarası da TTK md. 487/1’de sayılmaz, Tebliğ bu numarayı karar içeriğine ekler ve böylece her senedi kararla eşleştirir.

Senette aranıp kararda aranmayan unsurlar ise şirketin kuruluş tarihi, kuruluştaki sermaye tutarı, tertibin tescil tarihi ve şirket adına imzaya yetkili en az iki kişinin imzasıdır (TTK md. 487/1). Kapalı şirkette senet ayrıca delikli baskı imza veya sahtekarlığı engelleyici başka bir güvenlik önlemi taşır (TTK md. 487/1 son cümle).

Hamiline yazılı senedin taşıdığı MKK tekil numarası karar tarihinde henüz mevcut değildir. Şirketi temsile yetkili kişiler kararı ve pay sahibi bilgilerini MKK’ya bildirir, tekil numara bu bildirim üzerine üretilir ve senet bu numarayla basılır (Tebliğ md. 4/2, 4/3). Bunun sonucu olarak tekil numara karara değil, yalnız senede yazılır.

Kararın Alınma Usulü

Basım kararı, esas sözleşmede ağırlaştırıcı hüküm yoksa üye tam sayısının çoğunluğuyla toplanan kurulda, hazır bulunanların çoğunluğuyla alınır (TTK md. 390/1). TTK basım kararı için özel bir usul öngörmez, karar yönetim kurulu kararlarına ilişkin genel hükümlere tabidir. Karar üç yoldan biriyle alınabilir: fiziki toplantı, elden dolaştırma veya elektronik toplantı.

Toplantıda Alınan Karar

Fiziki toplantıda alınan basım kararının geçerliliği, kararın yazılı olmasına ve imzayı içermesine bağlıdır (TTK md. 390/5). Yönetim kurulu üyeleri birbirini temsilen oy kullanamaz ve toplantıya vekil aracılığıyla katılamaz (TTK md. 390/2). Oyların eşit çıkması halinde konu sonraki toplantıya bırakılır, ikinci toplantıda da eşitlik olursa öneri reddedilmiş sayılır (TTK md. 390/3). Alınan karar, anonim şirketin tutmakla yükümlü olduğu yönetim kurulu karar defterine yazılır (TTK md. 64/3). Basım kararı pay defterine değil, karar defterine işlenir.

Elden Dolaştırma ve Elektronik Toplantı

Üyelerden hiçbiri toplantı yapılmasını istemezse basım kararı toplantı yapılmadan da alınabilir (TTK md. 390/4). Bu yolda üyelerden biri, kararı karar şeklinde yazılmış bir öneri olarak hazırlar ve öneri en az üye tam sayısının çoğunluğunun yazılı onayını alır. Önerinin tüm yönetim kurulu üyelerine yapılmış olması kararın geçerlilik şartıdır. Onay imzalarını taşıyan kağıtlar karar defterine yapıştırılır veya kabul edenlerin imzalarını içeren bir karara dönüştürülerek deftere geçirilir (TTK md. 390/4).

Esas sözleşmede düzenlenmiş olması şartıyla yönetim kurulu toplantısı tamamen elektronik ortamda yapılabilir veya bazı üyeler fiziki toplantıya elektronik ortamdan katılabilir (TTK md. 1527/1). Elektronik toplantıda da TTK md. 390/1’deki toplantı ve karar nisapları aynen uygulanır.

Tek Üyeli Yönetim Kurulu ve İmza Şartı

Yönetim kurulu tek kişiden oluşabilir (TTK md. 359/1). Tek üyeli yönetim kurulunda nisap sorunu doğmaz, basım kararı tek üyenin imzasıyla alınır ve karar defterine yazılır.

Kararı alan kurul ile senedi imzalayan kişiler aynı kavram değildir. TTK md. 487/1, pay senedinin şirket adına imza etmeye yetkili olanlardan en az ikisi tarafından imzalanmasını şart koşar ve tek temsilcili şirket için ayrı bir istisna öngörmez. Bu durumda senedi imzalayacak ikinci kişinin varlığı, şirketin ticaret siciline tescilli temsil yetkisine bağlıdır. Tek temsilcili şirkette senedin kimler tarafından imzalanacağı, şirketin kayıtlı olduğu ticaret sicili müdürlüğünden teyit edilir.

Nama ve Hamiline Yazılı Paylarda Basım Kararının Farkları

Hamiline yazılı senet basım kararı tescil ve ilan edilir, nama yazılı senet basım kararı için TTK böyle bir şart öngörmez (TTK md. 486/2). İki karar arasındaki fark, payların izlendiği kayıt düzeninden doğar: nama yazılı pay sahibi pay defterine kaydedilir, hamiline yazılı payların sahipleri ve devirleri MKK kaydıyla izlenir (TTK md. 487/2, 486/2, 489/1).

Hamiline yazılı senette işlemler belirli bir sırayla yürür: basım kararı, MKK’ya bildirim ve tekil numaranın üretilmesi, senetlerin bu numarayla basılması, kararın tescil ve ilanı, senetlerin imza karşılığı pay sahiplerine dağıtılması. Bu işlemlerin tamamı, pay bedelinin ödendiği tarihten itibaren üç ay içinde tamamlanır (TTK md. 486/2, Tebliğ md. 4). Bildirimin HPKS üzerinden nasıl yapıldığını hamiline pay kayıt sistemi yazımızda adım adım anlatmıştık.

Karar, Basım ve Teslim Tarihlerinin Sonuçları

Basım kararının tarihi, senedin geçerlilik tarihi ve iki yıllık elde tutma süresinin başlangıcı olarak kanunda düzenlenmemiştir. Basım sürecinde üç ayrı tarih oluşur: yönetim kurulunun karar tarihi, senetlerin basım tarihi ve senetlerin pay sahiplerine teslim tarihi. Her tarih farklı bir hukuki veya vergisel sonuca bağlanır.

Senedin geçerliliği bakımından esas alınan tarih, senetlerin çıkarıldığı tarihtir. Şirketin veya sermaye artırımının tescilinden önce çıkarılan paylar geçersizdir ve tescilden önce pay senedi çıkaran kişi doğan zararlardan sorumludur (TTK md. 486/1, 486/4). Hamiline yazılı senette üç aylık süre ise karar tarihinden değil, pay bedelinin tamamının ödendiği tarihten itibaren işler (TTK md. 486/2). Artırımla doğan yeni tertip senetlerin basım sırası için sermaye artırımından sonra pay senedi basımı sayfamıza bakabilirsiniz.

Gerçek kişi ortak bakımından tarih ayrımının vergisel sonucu, pay senedi satışından doğan kazancın vergilendirilmesinde ortaya çıkar.

Kanun hükmü: Tam mükellef kurumlara ait olup iki yıldan fazla süreyle elde tutulan hisse senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazanç, değer artış kazancı sayılmaz (193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) mükerrer md. 80/1-1). Kanun sürenin başlangıcı olarak senedin iktisabını esas alır, yönetim kurulu karar tarihinden söz etmez.

İdarenin görüşü: 232 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği, genel kural olarak hisse senedi üzerinde tasarruf hakkına sahip olunan tarihi iktisap tarihi kabul eder. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), 14.02.2018 tarihli ve 62030549-120[Mük.80-2017/386]-154561 sayılı özelgede, nevi değişikliğinden sonra hisse senedine bağlanan ortaklık hakkı için senede bağlanma tarihini iktisap tarihi olarak esas almıştır. GİB’in 06.11.2023 tarihli ve E-62030549-125-1238228 sayılı özelgesi ise nevi değişikliğiyle aynı tarihte senet çıkarılan bir olaya ilişkindir ve tasarruf hakkının doğduğu tarih olarak senetlerin bastırıldığı tarihi kabul eder. Bu görüşler idari görüştür ve kanun hükmü niteliği taşımaz.

Senede bağlanmamış (çıplak) paylar için iki yıllık süre kuralı uygulanmaz (GVK mükerrer md. 80/1-4). Anılan özelgeler, karar, basım ve teslim tarihlerinin birbirinden ayrıştığı bir durumu ayrıca değerlendirmez. Bunun sonucu olarak üç tarihin ayrı belgelerle kayıt altına alınması, tasarruf hakkının doğduğu tarihin ispatını kolaylaştırır.

Uygulamadaki Sonuçları

Şirketin veya sermaye artırımının tescilinden önce çıkarılan pay senedi geçersizdir ve senedi çıkaran doğan zarardan sorumludur (TTK md. 486/1, 486/4). Basım kararının sonuçları, kararın kim tarafından, hangi usulle, hangi pay türü için ve hangi tarihte alındığına göre değişir. Aşağıdaki matris en sık karşılaşılan durumları ve bu durumlara bağlanan sonuçları gösterir.

Şirketinizin durumuna ilişkin sorularınız için 0212 565 10 66 veya makro@makrotanitim.com üzerinden ulaşabilirsiniz.